شب یلدا

جشن زایش مهر/ میترا در ایران باستان  

شب یلدا از هنگام فرونشستن آفتاب در روز پایانی پاییز، تا برآمَدَن خورشید در نخستین روز زمستان در نیمکره شمالی است. ابوریحان بیرونی دانشمند به نام ایرانی جشن شب یلدا را جشن زایش خورشید دانسته است.

 

شب یلدا بلندترین شب سال است. سی اُمین شب آذر ماه پایان ماه پاییز است. «خورروز» یکمین روز دی ماه نخستین روز زمستان است. این روز از روز پیشین بلند تر است.

جشن شب یَلدا یکی از جشنهای باستانی ایرانیان است. ایرانیان کوتاه شدن شب و بلند شدن روز را جشن می گیرند و به شادی و پایکوبی
 می پردازند. ایرانیان باستان جابجایی رَفته رَفته ی خورشید را بررسی می کردند. آنان می خواستند بدانند خورشید در آغاز هر هنگام از کجا برخواهد آمد.

برای این سنجش و بررسی ساختمانی ویژه ساختند. یکی از نمونه های این ساختمان ویژه «چهارتاقی نیاسر» کاشان است.

 

 

 

ایرانیان باستان « سرو مهر» را نماد نیرومندی در برابر تاریکی و سرما می‌ دانستند از این روی در روز زایش خورشید در برابر درخت سرو می‌ایستادند و پیمان می بستند که هر سال سروی بکارند.  امروزه در تخت جمشید رجی از درختان سرو کنده کاری شده است که نشانی از اَرزشمندی سرو در نزد ایرانیان بوده و هست.

 ایرانیان باستان تاریکی را نمادی از اهریمن می دانسته اند و خورشید را نمادی از فرشته ی روشنایی. آنان همه ی شب چله را بیدار می مانده اند تا شکست«اهریمن» را با زایش« میترا» فرشته ی مهر و راستی جشن بگیرند. در این روز انجام هرگونه رفتار نادرست را گناهی بسیار بزرگ می دانستند. «خور روز» روز برابری همه ی ایرانیان بوده است. در این روز شاهنشاه و همه ی مردم جامه های ساده می پوشیدند. در این روز هیچگونه زدو خورد و ستیزه ای انجام نمی شُده است. کشتن گوسفند و مرغ هم انجام نمی گرفته است.

 

  کشورهای دیگر هم «زایش میترا» را جشن می گیرند. رومیان بلندتر شدن روز را در آغاز زمستان برای بزرگداشت میترا جشن می گرفتند. امروزه مردم  بخشهای جنوبی روسیه هم  شب چله را با پختن شیرینی و برگزاری بازی های گوناگون جشن می گیرند.

امروزه ایرانیان شب یلدا را  با شاهنامه خوانی، گرفتن فال حافظ، خوردن هندوانه، انار و آجیل جشن می گیرند.

 

 

 

© 2006-2015BAZARYAB بازاریاب1394-1385 شمسی همه حقوق محفوظ و متعلق به بازاریاب می باشد.

© ایران راهنما  1376 - 1394همه حقوق محقوظ و متعلق به کانون تبلیغاتی و اطلاع رسانی ایران راهنما می باشد